Saç Dökülmesi
4 Mayıs 2016

Vitiligo deride renk kaybına uğramış beyaz plaklarla seyreden kronik, genelde ilerleyici kozmetik problem oluşturan bir deri hastalığıdır. Toplumda her yüz kişiden bir veya iki kişide yaygın olarak rastlanan vitiligo hastalığının her  yaşta görüldüğünü, hastaların ise yarısının 20 yaşın altındadır. Hastalık daha çok yüz, kollar, dudaklar, eller, kollar, bacaklar ve genital bölgelerde görülür. Vitiligo, derinin rengini belirleyen melanin pigmentlerini üreten melanositlerin kaybı sonucu oluşur. Birçok faktör üzerinde durulmakla birlikte hastalığın nedeni halen tam bilinmemektedir. Vücudun herhangi bir bölümünde oluşabileceği gibi en sık yüz, kollar, dudaklar, eller, kollar, bacaklar ve genital bölgelerde görülür. Hastalığın seyri ve şiddeti kişiden kişiye değişir.Vitiligolu alanlar çeşitli şekil ve büyüklükte olabilir. Nokta kadar küçük, avuç içi kadar büyük, bazen de tüm vücudu etkileyebilir. Vitiligolu alandaki tüyler de  beyaz olabilir.Sıkıntı, stres, ateşli hastalıklar, deride meydana gelen travmalar hastalığın şiddetlenmesine  ya da yeni vitiligo alanlarının oluşmasına neden olabilir.

Hastalığın seyri ve şiddeti kişiden kişiye değişir. Açık tenli kişiler, ya vitiligolu alanlar ile normal deri arasındaki renk farkını direkt fark ederler ya da bronzlaşmanın ardından fark edilir. Esmer kişilerde vitiligo yaz boyunca daha kolay fark edilir. Yaygın vitiligo, bazen tüm vücutta pigment kaybı yapabilir. Ne kadar pigment kaybı olacağını önceden kestirmek zordur. Tipik vitiligo, süt beyazı alanlarla kendini gösterir. Pigment kaybının derecesi her vitiligo plağında farklı olabilir. Vitiligo alanında pigment gölgeleri veya alanın etrafında koyu renkli halka olabilir.

Vitiligo, genelde hızlı pigment kaybıyla başlar. Bu kayıp, bilinmeyen nedenlerden dolayı işlem duruncaya kadar devam eder. Pigment kaybı dönemlerini, pigmentin değişmediği dönemler takip eder. Bu siklüsler sonsuza kadar devam edebilir.

Tedavi

Vitiligoda birçok tedavi yöntemi olmakla birlikte ideal bir tedavi yöntemi yoktur. Her tedavi yönteminin avantajları ve dezavantajları vardır her tedavi her hasta için uygun değildir.

Vitiligoda deri renginin kendiliğinden tekrar oluşması ortalama %10-20 hastada sıklıkla güneş gören yerlerde ve daha çok genç hastalarda gelişir. Ancak yine de bu şekilde tatmin edici sonuçların oluşması çok nadirdir.Bugün için vitiligonun kesin bir tedavisi yoktur.  En iyi yanıt veren tedavi, yüzdeki lezyonlar, en kötü yanıt verenler ise el ve ayak parmaklarıdır.

Lokal tedavi; krem tedavileri sınırlı alanlarda vitiligosu olanlarda uygulanır. Kısmen tedaviye cevap alınır. En sık kullanılan kortizonlu kremlerdir. Çok yaygın ve uzun süre kullanımlarda ve yüz gibi derinin özellikli olduğu bölgelerde yan etkiler açısından dikkatli olunmalıdır. Kortizonlu kremler yanında psödokatalaz, kalsipotriol, immunmodulatör .vb bir çok yeni krem de hastaya göre kullanılabilir.

UVA; Psoralen içeren ilaçlarla birlikte ultraviyole A tedavisi uygulanır. Psoralen, gözleri ışığa duyarlı kıldığından günbatımına kadar güneş gözlüğü kullanılmalıdır.
UVB; Özel lambalar yoluyla seanslar halinde uygulanır. Lokal tedaviyle birlikte kullanılabilir.

Greftleme; Normal derinin vitiligolu alana nakledildiği cerrahi bir yöntemdir. Sınırlı bir hasta grubuna uygulanabilir.

Depigmentasyon; Vitiligosu çok yaygın olan hastalara uygulanır. Hastalıksız deri alanlarının da rengi açılır.

Makyaj – boya; Kolay ve güvenlidir. Tüm deri renklerine uygun su geçirmeyen kozmetikler mevcuttur. Görünümü geçici olarak düzeltirler.

Bazı tedavi seçenekleri güneş ışığından ya da yapay ultraviyole kaynaklarından belirli ölçülerde yararlanır. Ancak bronzlaşmak vitiligoyu belirginleştirir. Ayrıca vitiligolu deride güneşe karşı doğal savunma yeteneği kaybolmuştur. Bu alanlarda kolaylıkla güneş yanığı gelişebilir. Güneş yanığı, çeşitli çarpma ve sürtmeler, yeni vitiligo alanları gelişmesine neden olabilir. Bu nedenlerle en az 15 faktörlü bir güneş koruyucu devamlı kullanılmalıdır.

Yrd Doç Dr. Canan Görpelioğlu

Dermatoloji AD